نردبان آسمان

+ احکام

حقوق زن و شوهر در اسلام

به سوى مغفرت خدا بشتابید، و بهشتى که پهناى آن همه آسمانها و زمین است، و براى اهل تقوا مهیا شده.

عزیزان توشه جهنم گناه و معصیت، توشه بهشت ایمان و عبادت و خدمت به بندگان خدا است.

خود و اهل بیت خود را از جمع کردن توشه براى جهنم حفظ کنید، و به جمع آورى زاد و راحله براى بهشت تشویق نمائید، که وظیفه شما اکنون که عهده دار مسئولیت خانواده هستید بسیار عظیم است.

رسول خدا را در برخورد با اهل خانه اش، از زن و فرزند و خدمتکار سرمشق خود قرار دهید، تا از عذاب قیامت ایمن شوید، و به نعمت ابد حق یعنى بهشت عنبر سرشت برسید.

آن بزرگوار در رعایت حق زنان از تمام مردم روى زمین گوى سبقت برد، و در رعایت حق بچه ها قیامت کرد.

او اهل افراط و تفریط نبود، در محبت و مهر و رأفت، نسبت به اهل خانه، و در اخلاق و عمل اعتدال و میانه روى را پیشه خود کرده بود، و در عین رفیق بودن با اهل خانه و نرمخوبودن نسبت به آنان، از نصیحت به آنان، و تشویقشان به عبادت و بندگى، و ترساندنشان از عذاب قیامت غفلت نمى کرد.

با زنان در خانه در حد زن بودنشان رفتار داشت، و با بچه ها بچه مى شد.

او براى همه نمونه ادب و سرمشق فضیلت، و الگوى اخلاق، و نشان توحید، و شعار حق پرستى، و چراغ هدایت بود.

چهار وظیفه مهم

از طریق علامه مجلسى ( ره ) در کتاب شریف بحار الانوار ج 71، ص 86 در توضیح آیه شریفه :

قوا انفسکم و اهلیکم ناراً.

به چند مسئله بسیار مهم به عنوان وظیفه و مسئولیت سرپرست خانه اشاره شده، که از طریق این چند مسئله حفظ خانواده و اهل بیت از آتش فردا میسّر است.

1 ـ بِدُعائِهِمْ اِلى طاعَةِ اللّهِ

بر سرپرست خانه است که تا زنده است خانواده خود را به طاعت خدا، و فرمانبرى از دستورات حق که به صلاح دنیا و آخرت انسان است دعوت کند، و دعوت به صورتى باشد که اجابتش از جانب آنان سخت نباشد، دعوت توأم با مهر و محبت، زبان نرم، با خوشروئى و متانت و دعوت به زبان و عمل، به صورتى که زن و فرزند عاشق و علاقه مند به طاعت حق شوند، و آن را بر تمام وظائف خود مقدّم بدانند.

من این معنا را در خانه به امتحان گذاشته ام، سودمند بوده، شما هم به امتحان بگذارید سودمند خواهد بود.

طفلان چون به طاعت خدا روى آورند، آنان را تشویق کنید، جایزه بدهید، ببوسید، در آغوش بگیرید تا پاى طاعت در فضاى وجودشان ثابت و پابرجا شود.

زنان عنایت کنند، که وقتى از جانب شوهرشان دعوت به طاعت رب شدند، با شوق و رغبت بپذیرند، تا اثر این پذیرش از مشرق وجود فرزندان طلوع کند.

2 ـ وَ تَعْلیمِهِمُ الْفَرائِضَ

تا جائى که براى سرپرست خانواده امکان دارد، واجبات حق را که قسمتى از آن در رساله هاى عملیه و قسمتى در کتب اخلاقى و فقهى آمده به خانواده اش تعلیم دهد.

اگر از عهده اش برنیامد، زمینه فراگیرى آنان را با بردن به مساجد و مجالس مذهبى فراهم نماید، یا عالمى ربانى را به خانه دعوت کند تا فرائض حق را به آنان آموزش دهد.

ممکن است خواندن متن رساله براى بعضى مشکل باشد و توضیح آن مشکل تر، به همین خاطر نوبت به واگذاشتن بچه ها به کلاسهاى مربوطه مى رسد، تا دختران و پسران در نزدیکى بلوغ و تکلیف به وظائف شرعى خویش آگاه شوند.

3 ـ وَ نَهْیِهِمْ عَنِ الْقَبائِحِ

بر سرپرست خانواده فرض و واجب است اهل خانه را از زشتى ها نهى کند، و از عواقب گناهان و معاصى بترساند، و زمینه تولید گناه را در خانه از بین ببرد.

4 ـ وَ حَثِّهِمْ عَلى اَفْعالِ الْخَیْرِ

بر سرپرست خانواده واجب است اهل بیت خود را به کلیه کارهاى خیر، از صدقه دادن در راه خدا، تواضع به افراد، احترام به بزرگتر، رعایت کوچکتر، ایجاد صلح و مسالمت بین افراد، حق گوئى، حق جوئى، حق خواهى و خلاصه آنچه که خیر است، تشویق و ترغیب کند.

بکارگیرى این چهار حقیقت به فرموده علامه مجلسى ( ره ) تحقق قوا انفسکم و اهلیکم ناراً است.

بدین صورت قدم برداشتن براى هدایت عباد خدا به اندازه اى ثواب دارد که جز خدا کسى نمى داند.

رسول خدا امیرالمؤمنین را براى هدایت مردم یمن گسیل داشت قبل از سفر به او فرمود :

وَ اَیْمُ اللّهِ لاََنْ یَهْدِىَ اللّهُ عَلى یَدَیْکَ رَجُلاً خَیْرٌ لَکَ مِمّا طَلَعَتْ عَلَیْهِ الشَّمْسُ وَ غَرَبَتْ . . .[107]

قسم به خدا اگر حضرت حق به دست تو یک نفر را هدایت کند براى تو از آنچه که خورشید بر آن طلوع و غروب مى کند بهتر است.

چه تجارت شگفت آورى، چه سود کلانى، به نظر من باید گفت خوشا به حال آنان که تشکیل زندگى داده و براى زن و فرزند خود معلّم خیر و خوبى اند، که با هدایت هر یک از آنان، ثوابى بسیار به صورتى که رسول حق به امیرالمؤمنین فرمود نصیب آنان مى گردد، و این غیر ثواب رفتن به دنبال کسب حلال براى اداره امور زندگى است که دنبال کردن امور مادى براى گذراندن زندگى زن و بچه ثوابى، و دنبال کردن امور معنوى، براى هدایت زن و بچه ثوابى دیگر است، که وضع اینگونه سرپرست ها ثواب اندر ثواب، و رحمت اندر رحمت است.

( تلک حدود اللّه و من یطع اللّه و رسوله یدخلهجنات تجرى مـن تـحتها الانـهار خـالدین فـیهاو ذلک الفـوز العظیم )

 

19 حقوق زن و شوهر دراسلام…

 

دورنمائى از حقوق خانواده

حقوقى که زن و شوهر نسبت به یکدیگر دارند در قرآن مجید و روایات به طور مفصل ذکر شده، و در این زمینه چیزى فروگذار نشده.

انسان وقتى این حقوق متقابل را مطالعه مى کند، آن را از معجزات فرهنگ پاک اسلام مى بیند.

در هیچ مکتب و مدرسه اى بدین صورت به حقوق زن و شوهر اشاره نشده، و هیچ مکتبى هم توان ارائه بهتر از آن را تا قیامت ندارد.

قسمتى از این حقوق متقابل واجب، و قسمتى هم مستحب است، ترک حقوق واجب بدون گذشت طرف مقابل موجب عذاب، و ترک مستحب باعث کم شدن شیرینى زندگى است.

قسمت عمده اى از حقوق واجب و مستحب زن و شوهر نسبت به یکدیگر در کتاب شریف وسائل، جلد 20 و 21 و 22 چاپ مؤسسه آل البیت ذکر شده، که من تا جائى که نیاز باشد نقل مى کنم، و مطالعه مفصل آن را به عزیزانم در آن کتاب سفارش مى نمایم.

ابتدا براى تبرّک متوسل به چند آیه قرآن در رابطه با این مسئله مى شوم، سپس به ذکر روایات مى پردازم.

و عاشروهنَّ بالمعروفِ.[108]

با همسران خود خوشرفتارى کنید.

و لهنَّ مثل الَّذى علیهنَّ بالمعروف.[109]

و مانند همان حقوقى که مردان بر زنان دارند، زنان به نحو معروف بر مردان دارند.

قد علمنا ما فرضنا علیهم فى ازواجهم.[110]

ما هر آنچه را در رابطه با زنانشان بر آنان واجب کرده ایم، مى دانیم.

اسحاق بن عمار مى گوید : به حضرت صادق (علیه السلام) گفتم :

ما حَقُّ الْمَرْأَةِ عَلى زَوْجِهَا الَّذى اِذا فَعَلَهُ کانَ مُحْسِناً ; قالَ یُشْبِعُها وَ یَکْسُوها وَ اِنْ جَهِلَتْ غَفَرَ لَها وَ قالَ اَبُوعَبْدِاللّهِ کانَتْ اِمْرَأَةٌ عِنْدَ اَبى تُؤْذیهِ فَیَغْفِرُ لَها.

حق زن بر شوهرش چیست که وقتى آن را ادا کند مردى محسن و نیکوکار است؟ فرمود او را با غذاى مطلوب سیر کند، و لباسش را تأمین کند و چون کارى جاهلانه از او سرزد وى را ببخشد، حضرت فرمود : پدرم زنى داشت آزاردهنده ولى آن حضرت او را مى بخشید.

امام ششم (علیه السلام) فرمود : رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمودند :

اَوْصانى جَبْرَئیلُ بِالْمَرْأَةِ حَتّى ظَنَنْتُ اَنَّهُ لا یَنْبَغى طَلاقُها اِلاّ مِنْ فاحِشَة مُبَیِّنَة.

چندان امین وحى نسبت به زن سفارش کرد، که گمان کردم طلاق او جز با ارتکاب زنا جایز نیست.

و نیز آن حضرت فرمود :

رَحِمَ اللهُ عَبْداً اَحْسَنَ فیما بَیْنَهُ وَ بَیْنَ زَوْجَتِهِ فَاِنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ مَلَّکَهُ ناصِیَتَها وَ جَعَلَهُ الْقَیِّمَ عَلَیْها.

رحمت خدا بر کسى که تمام برنامه هاى بین خود و همسرش را نیکو انجام دهد، چه خداوند اختیار زن را به مرد داده، و شوهر را سرپرست او نموده.

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ مَنْ ضَیَّعَ مَنْ یعُولُ.

کسى که حقوق عائله خود را ضایع کند از رحمت خدا دور است.

و نیز آن حضرت فرمود :

خَیْرُکُمْ خَیْرُکُمْ لاَِهْلِهِ وَ اَنَا خَیْرُکُمْ لاَِهْلى.

بهترین شما کسى است که براى خانواده اش بهتر باشد، و من براى خانواده ام از تمام شما بهترم.

و نیز فرمود :

عِیالُ الرَّجُلِ أُسَرائُهُ وَ اَحَبُّ الْعِبادِ اِلَى اللّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اَحْسَنُهُمْ صُنْعاً اِلى أُسَرائِهِ.

عائله شخص در قید اویند، محبوبترین بندگان نزد خداى عز و جل کسى است که با افراد در قیدش بهتر رفتار کند.                                                                                  

 

حقوق زن بر شوهر

1 ـ تهیه لوازم زندگى

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

فَعَلَیْکُمْ رِزْقُهُنَّ وَ کِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ.

خوراک و پوشاک زنان به نحو معروف بر شما واجب است.

امام سجاد (علیه السلام) فرمود :

لَئَنَ اَدْخُلُ السُّوقَ وَ مَعِیَ دِرْهَمٌ اَبْتاعُ بِهِ لَحْماً لِعِیالى وَ قَدْ قَرِمُوا اِلَیْهِ اَحَبُّ اِلَىَّ مِنْ اَنْ اُعْتِقَ نَسَمَةً.

وارد شدن به بازار و خرید یک درهم گوشت براى عائله ام که آن را هوس کرده اند، براى من محبوبتر از بنده آزاد کردن است.

امام ششم (علیه السلام) فرمود :

مِنْ سَعادَةِ الرَّجُلِ اَنْ یَکُونَ الْقَیِّمَ عَلى عِیالِهِ.

سرپرستى زن و بچه و رسیدگى به امور آنان از خوشبختى مرد است.

2 ـ مباشرت

از امام هشتم (علیه السلام) پرسیدند: شخصى زن جوانى دارد، به خاطر مصیبتى که بر مرد وارد شده چند ماه و شاید یک سال است با او نزدیکى نکرده، البته نیت آزار زن را نداشته ،عذرش مصیبت زدگى بوده، آیا این مرد گناهکار است؟ فرمود : آرى پس از چهارماه معصیت کار است.

ابوذر از رسول حق پرسید، آمیزش مرد با همسرش در عین اینکه لذت دارد، ثواب هم دارد؟

فرمود: آرى، اگر از راه نامشروع کام دل بجوئى حرام نیست؟ عرضه داشت چرا، فرمود :پس حلالش هم ثواب دارد!

در معارف الهیه آمده مستحب است مرد هر چهار شب یک شب جهت آمیزش در کنار همسرش باشد.

3 ـ گشایش در زندگى

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

کسى که به بازار مى رود و براى عیالش تحفه مى خرد، مانند کسى است که در خانه مستمندان صدقه مى برد، او باید تحفه خریده شده را وقتى به خانه برد ابتدا به دخترانش بدهد، زیرا هرکس دخترش را خوشحال کند چنان است که بنده اى از نسل اسماعیل آزاد کرده، و هرکس دیده پسرش را با بردن تحفه روشن کند، گویا از ترس خدا اشک ریخته، و کسى که از ترس خدا گریه کند حضرت حق او را وارد بهشت هاى پرنعمت کند.

موسى بن جعفر (علیه السلام) فرمود :

عِیالُ الرَّجُلِ أُسَرائُهُ فَمَنْ اَنْعَمَ اللّهُ عَلَیْهِ بِنِعْمَة فَلْیُوَسِّعْ عَلى أُسَرائِهِ فَاِنْ لَمْ یَفْعَلْ اَوْشَکَ اَنْ تَزُولَ تِلْکَ النِّعْمَةُ.

عائله مرد در اختیار و قید اویند، خداوند به هر کس نعمت داده بر عائله خود گشایش دهد، وگرنه ممکن است آن نعمت از او سلب شود.

عَنِ النَّبِىِّ (صلى الله علیه وآله وسلم) اَنَّهُ نَهى اَنْ یَشْبَعَ الرَّجُلُ وَ یُجیعَ اَهْلَهُ.

رسول خدا از اینکه مرد سیر باشد و همسرش گرسنه نهى فرمود.

امام ششم (علیه السلام) فرمود :

اِنَّ الْمَرْءَ یَحْتاجُ فى مَنْزِلِهِ وَ عِیالِهِ اِلى ثَلاثِ خِلال یَتَکَلَّفُها وَ اِنْ لَمْ یَکُنْ فى طَبْعِهِ ذلکَ : مُعاشِرَةٌ جَمیلَةٌ، وَسَعَةٌ بِتَقْدیر، وَ غَیْرَةُ بِتَحَصُّن.

مرد باید در برنامه خانه و خانواده سه چیز را بر خود تحمیل کند، هر چند خلاف میلش باشد:

خوشرفتارى، توسعه در معاش بدون اسراف، و غیرت ناموسى.

امام چهارم (علیه السلام) فرمود :

اِنَّ اَرْضاکُمْ عِنْدَ اللهِ اَسْبَغُکُمْ عَلى عِیالِهِ.

هر که بر خانواده اش بیشتر توسعه دهد، حضرت حق از او خوشنودتر است.

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

اِذا اَنْفَقَ الْمُسْلِمُ عَلى اَهْلِهِ نَفَقَةً وَ هُوَ یَحْتَسِبُها کانَتْ لَهُ صَدَقَةٌ.

آنچه را مسلمان به خاطر خدا براى همسرش مى خرد ثواب صدقه دارد.

4 ـ احترام به زن

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

مَنِ اتَّخَذَ زَوْجَةً فَلْیُکْرِمْها.

کسى که زن مى گیرد، باید او را احترام کند.

و فرمود :

اَیُّما رَجُل ضَرَبَ اِمْرَأَتَهُ فَوْقَ ثَلاث اَقامَهُ اللهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ عَلى رُؤُسِ الْخَلائِقِ فَیَفْضَحُهُ فَضیحَةً یَنْظُرُ اِلَیْهِ الاَْوَّلُونَ وَ الاْخِرُونَ.

هرکس همسرش را بیش از سه مشت بزند، خداوند در قیامت در برابر اولین و آخرین رسوایش کند.

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

اَیَضْرِبُ اَحَدُکُمُ الْمَرْأَةَ ثُمَّ یَظَلُّ مُعانِقَها.

آیا روز، زن را به باد کتک مى گیرید، و شب او را به آغوش مى خوانید ؟!

و نیز فرمود :

اِنَّمَا الْمَرْأَةُ لُعْبَةٌ مَنِ اتَّخَذَها فَلا یُضَیِّعْها.

همانا زن لعبت است، کسى که با او ازدواج مى کند او را ضایع ننماید.

و فرمود :

اِنّى اَتَعَجَّبُ مِمَّنْ یَضْرِبُ اِمْرَأَتَهُ وَ هُوَ بِالضَّرْبِ اَوْلى مِنْها لا تَضْرِبُوا نِسائَکُمْ بِالْخَشَبِ فَاِنَّ فیهِ الْقِصاصَ.

در شگفتم کسى که همسرش را مى زند، با اینکه خود او به کتک خوردن سزاوارتر است، زن را با چوب مزنید که موجب قصاص است.

امیرالمومنین (علیه السلام) فرمود :

 . . . وَ اِنَّهُنَّ اَمانَةٌ فَلا تُضارُّوهُنَّ وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ.

زنان در دست شما امانت هستند، بر آنان سخت نگیرید، و بلاتکلیفشان مگذارید.

حولا از رسول حق پرسید : زن را بر مرد چه حقى است ؟

فرمود : برادرم جبرئیل آنقدر سفارش زنها را کرد، که تصور کردم مرد حق ندارد اف به او بگوید.

گفت: محمد (صلى الله علیه وآله وسلم) درباره زنان از خدا بترسید، اینان رنج و سختى زندگى را تحمل مى کنند، به مقتضاى دستور حق و نص قرآن و سنت و شریعت محمدى بر شما حلال شده اند، در برابر این که تن در اختیار لذت هاى شما مى نهند و فرزندانتان را در اندرون خود حمل مى کنند، تا آنجا که به وقت زائیدن دچار دردهاى خطرناک مى شوند، حقوق واجبى بر عهده شما دارند، با آنان مهربان باشید، آنان را دلخوش دارید، تا با شما بسازند، از آنان اظهار کراهت و ملال نکنید در آنچه به عنوان مهر به آنان داده اید طمع نورزید، و چیزى از آن را به زور استرداد ننمائید.

5 ـ آراسته و پاکیزه بودن

همانطور که مرد، زن خود را دوست دارد زیبا، پاکیزه، خوش لباس، معطر ببیند، زن هم از مرد خود همین توقع را دارد، نظافت، پاکى، حمام، مسواک، سرشستن، شانه زدن، ناخن گرفتن، عطر زدن، لباس منظم و پاکیزه پوشیدن و سایر زینت هاى حلال بر اندام مرد، زن را خوشدل و راضى مى کند، و به عفت و پاکدامنى او مى افزاید، و از چشم دوختن به دیگران و در خیال گرفتن غیرشوهر حفظ مى کند.

حسن بن جهم مى گوید : امام هفتم (علیه السلام) راخضاب کرده دیدم، عرضه داشتم قربانت شوم خضاب کرده اى ؟ فرمود : آرى، آمادگى و خودآرائى مرد موجب افزایش عفت زن است، زنانى که ترک عفت کردند، به این خاطر بود که شوهر خود را آرایش کرده ندیدند، سپس از من پرسید، تو دوست دارى همسرت را آشفته و درهم و برهم ببینى ؟

حضرت رضا (علیه السلام) از پدران بزرگوارش روایت مى کند :

اِنَّ نِساءَ بَنى اِسْرائیلَ خَرَجْنَ مِنَ الْعَفافِ اِلَى الْفُجُورِ، مااَخْرَجَهُنَّ اِلاّ قِلَّةُ تَهْیِئَةِ اَزْواجِهِنَّ وَ قالَ اِنَّها تَشْتَهى مِنْکَ مِثْلَ الَّذى تَشْتَهى مِنْها.

زنان بنى اسرائیل از عفت و پاکى دست کشیدند، و این مسئله هیچ علّتى نداشت جز اینکه شوهران آنها خود را نمى آراستند، سپس فرمود: زن هم از مرد همان انتظارى را دارد که مرد از او دارد.

بعضى از مردان واقعاً بى انصافند، به خود نمى رسند، دیر به دیر اصلاح مى کنند، اهل دود هستند، دندان و دهانشان کثیف و بدبو است، لباس مناسبى به تن ندارند، به قیافه خود نمى رسند، و از این بدتر توقع دارند زن آنها به هر شکلى دربست در اختیار آنان باشد، اینان مردانى ستمگر، و مستحق عتاب و سرزنش هستند.

6 ـ خوش زبانى و مدارا

درشت گوئى، بدزبانى، تندى، سخت گیرى طرف مقابل انسان را هر که باشد وادار به عکس العمل مى کند.

حال و مقال وقتى خارج از حدود باشد، زن را دلگیر، و روحیه او را کسل و در نتیجه فضاى زندگى به تلخى و سردى مى گراید.

امیرالمؤمنین (علیه السلام) در این زمینه به مردان، چنین دستور مى دهد :

فَدارُوهُنَّ عَلى کُلِّ حال وَ اَحْسِنُوا.

با آنان در همه حال مدارا کنید، خوش زبان و نرمخو باشید، و در تمام امور نیکى نمائید، که عکس العمل آنان با شما به همین صورت است.

7 ـ رعایت اراده و اختیار خود را بنماید

بعضى از مردان از آزادى خداداده، و اراده و اختیار خود چشم مى پوشند، و دربست در اختیار زنان خود قرار مى گیرند، و بعضى از زنان با تسخیر اراده و اختیار شوهر، حاکمیت بر زندگى را به دست مى گیرند، و مرکب حیات را به هر کجا که خاطر خواه آنهاست مى رانند.

این نوع زندگى به طور اغلب به یک زندگى شیطانى تبدیل شده، و موجى از گناه و معصیت، و اسراف و تبذیر، و خواسته هاى نامشروع زندگى را پوشانده، و معنویت را فرارى داده، و خانه و خانواده را از اصول الهى و انسانى منحرف نموده است.

درصد بالائى از خانواده ها در این زمان دچار این بلاى خانمانسوز هستند، به جاى اینکه قیام زندگى بستگى به مرد داشته باشد، بستگى به زن دارد، به عوض اینکه شوهر باید شوهر زن باشد، زن شوهرى براى شوهر خود است، و خدا نکند مرد از خواسته زن هر چند نامشروع و خلاف خدا اطاعت نکند، آن زمان است که جنگ و دعوا شروع مى شود، و آتشى خانمانسوز با دست زن روشن مى گردد، و تا مرد تسلیم نشود، یا او را طلاق ندهد، آن آتش جهنمى فرو نمى نشیند.

على (علیه السلام) در رابطه با چنین مردان اختیار از دست داده، و ضعیف و زبون شده فرمود :

کُلُّ امْرِىء تُدَبِّرُهُ اِمْرَأَةٌ فَهُوَ مَلْعُونٌ.

هر مردى اختیارش را به دست زن دهد ملعون است.

و فرمود :

مَنْ اَطاعَ اِمْرَأَتَهُ اَکَبَّهُ اللهُ عَلى وَجْهِهِ فِى النّارِ قیلَ وَ ما تِلْکَ الطّاعَةُ قالَ تَطْلُبُ اِلَیْهِ . . . الثِّیابَ الرِّقاقَ فَیُجیبُها.

آن مردى که دربست تسلیم زن شود، خداوند او را با روى به آتش جهنم درافکند، پرسیدند، چگونه، فرمود : لباس بدن نما از مرد بخواهد و او بپذیرد!

و درباره اینگونه زنان در زمانى که مردى از زن خود شکایت کرد، در حضور مردم خطبه اى بدین صورت ایراد فرمودند :

مردم به هیچ صورت از زن اطاعت نکنید، هیچ مال به دست او ندهید، تدبیر امور زندگى را به وى وامگذارید، اگر این طایفه به اختیار خود باشند همه را دچار مهلکه مى کنند، سر از فرمان شوهر بپیچند، ما اینگونه یافتیم که این جماعت به هنگام نیاز، تقوا را رعایت نکنند، در برابر شهوت به سرعت از پاى درآیند، تا دوران پیرى به فکر زر و زیورند، و به وقت ناتوانى خودبین و مغرور و خودپسند، اگر گوشه اى از خواسته هاى آنان انجام نگیرد تمام لطف و محبت ها را نادیده گیرند، و شر و بدى را در گوشه خاطر جا دهند، بدون پروا تهمت زنند، از سرکشى و طغیان دست نکشند، و مدام بر سر راه شیطان نشینند.[111]

 

حقوق شوهر بر زن

قسمت عمده اى از استحکام پایه هاى زندگى، در گرو رعایت حق شوهر از جانب زن است.

در این زمینه زن لازم است فقط و فقط حضرت حق و قیامت را لحاظ کند، و از دستورگیرى از دیگران نسبت به شوهرش، و قبول دخالت اطرافیان بپرهیزد.

چه بسا که دیگران در فرمانها و دستورات خود در خطا و اشتباه باشند، یا نسبت به جمال و جلال زندگى و امنیت زن و شوهر نظر سوئى داشته باشند، و چه بسا که مایه دخالت دیگران در زندگى زن و شوهر جوان و تازه عروسى کرده حسادت باشد.

نفوذپذیرى و اثرگیرى زن زیاد است، بنابراین به این حالت طبیعى خود، و امکان اشتباه و حسادت دیگران توجه عمیق داشته باشد، و در رعایت حق شوهر، که رعایت حق ایمانى و اسلامى و انسانى است خدا را ملاحظه کند، و قیامت خود را در نظر بگیرد.

مرد دوست دارد زن، زن او باشد، حالات زن بودنش محفوظ باشد، از اینکه بالاخره زن است و زن آفریده شده دست برندارد، لطافت، ناز، طنازى، عشوه گرى خود را براى شوهر حفظ کند، مقلد دیگران و قبول کننده دخالت اقوام نزدیک و دور و همسایه و معاشر نباشد.

در هر صورت زنِ شوهر باشد، و بر محور خواسته هاى مشروع او زندگى کند، امور خانه را مطابق میل شوهر اداره کند و براى فرزندانش مادر باشد.

بعضى از زنان زن بودن خود را فراموش مى کنند، ضمخت و خشن و تند و قهرمان مسلک مى گردند، که این حالات کام مرد را فوق العاده تلخ و او را از ازدواج و زندگى پشیمان و گاهى از عمر خود سیر مى کند.

تمکین زن از شوهر به وقت نیاز مرد، اطاعت او از همسر در تمام امور شرعى و اخلاقى  حق بیرون رفتن از خانه و مسافرت، منهاى سفر حج واجب از حقوق واجبه شوهر بر عهده زن، و قسمتى هم مستحب است.

1 ـ اطاعت

حضرت باقر (علیه السلام) فرمود :

جاءَتْ اِمْرَأَةٌ اِلَى النَّبِىِّ فَقالَتْ یا رَسُولَ اللّهِ ما حَقُّ الزَّوْجِ عَلَ الْمَرْأَةِ فَقالَ لَها اَنْ تُطیعَهُ وَ لا تُعْصِیَهُ.

زنى به محضر رسول حق آمد و گفت حق شوهر بر زن چیست ؟ فرمود : اطاعت از شوهر و پرهیز از عصیان نسبت به او.

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

اِذا صَلَّتِ الْمَرْأَةُ خَمْسَها، وَ صامَتْ شَهْرَها، وَ حَجَّتْ بَیْتَ رَبِّها، وَ اَطاعَتْ زَوْجَها، وَ عَرَفَتْ حَقَّ عَلِىٍّ (علیه السلام) فَلْتَدْخُلْ مِنْ اَىِّ اَبْوابِ الْجِنانِ شاءَتْ.

به هنگامى که زن نماز واجب پنج وقت را بخواند، و روزه رمضان را بگیرد، و حج خود را انجام دهد، و از شوهرش فرمان ببرد، و حق على (علیه السلام) را که امام واجب الاطاعة است بشناسند، از هر درى از هشت در بهشت که مى خواهد به بهشت درآید.

به این روایت بسیار مهم که از رسول باکرامت اسلام رسیده توجه کنید :

کُلُّ امْرَأَة صالِحَة عَبَدَتْ رَبَّها وَ اَدَّتْ فَرْضَها، وَ اَطاعَتْ زَوْجَها دَخَلَتِ الْجَنَّةَ.

هر آن زن شایسته اى که خدا را عبادت کند، واجبات را ادا نماید، از شوهر فرمان برد، وارد بهشت مى شود.

ما مِنْ اِمْرَأَة صَلَّتْ صَلوتَها وَ لَزِمَتْ بَیْتَها وَ اَطاعَتْ زَوْجَها اِلاّ غَفَرَ اللهُ لَها ذُنُوبَها ما قَدَّمَتْ وَ اَخَّرَتْ.

هر آن زنى که نماز بگذارد، بدون نیاز از خانه بیرون نرود، از شوهر اطاعت کند، خداوند گناهان گذشته و آینده اش را بیامرزد.

به زنى به نام حولا فرمود :

به آن خدائى که مرا به راستى مقام نبوت داده، مرد بر زن حق دارد، چون شوهر او را طلب کند اجابت نماید، اگر دستورى دهد سرنپیچد، و با او ستیزه و مخالفت نکند.

و در گفتارى بسیار مهم و کوبنده فرمود :

لا تُؤَدِّی الْمَرْأَةُ حَقَّ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَتّى تُؤَدِّیَ حَقَّ زَوْجِها.

زن تا حق شوهر را ادا نکند، حق خداوند را ادا نکرده!!

در این روایات ملاحظه کردید که تنها اطاعت از شوهر ملاک نجات نیست، بلکه ایمان زن و عبادت او و اداى واجبات و ترک محرمات نیز دخالت قابل توجه در نجات او دارد، به این معنا که وقتى همه این واقعیات در وجود زن جمع باشد عامل رستگارى و فلاح او در دنیا و آخرت است.

2 ـ تمکین

زن در غیر مواردى که از نظر شرع محدودیت دارد، واجب است نسبت به خواسته مرد، در مسئله کام گیرى تسلیم باشد، حتى مستحب است در این زمینه پیش قدم شده آمادگى خود را اعلام نماید.

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

عَلَیْها اَنْ تَطَیَّبَ بِاَطْیَبِ طیبِها، وَ تَلْبَسَ اَحْسَنَ ثِیابِها، وَ تُزَیِّنَ بِاَحْسَنِ زینَتِها، وَ تَعْرِضَ نَفْسَها عَلَیهِ غُدْوَةً وَ عَشِیَّةً وَ اَکْثَرُ مِنْ ذلِکَ حُقُوقُها.

بر زن لازم است از بهترین عطر استفاده کند، زیباترین لباسش را بپوشد، خود را به نیکوترین وجه آرایش دهد، و صبح و شب همچون طاووس خرامان خود را به شوهر عرضه نماید، باز هم حقوق شوهر بیش از اینهاست!

اگر زن به همین صورت به دستور رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) عمل کند، شوهرش را براى خود حفظ کرده، و او را از چشم چرانى، و هوس نسبت به دیگران، یا رفتن دنبال این و آن حتى به صورت مشروع بازداشته.

عمده اى از اختلافات از همین ناحیه مایه مى گیرد، زن عطر و بهترین لباس و نیکوترین آرایش را به وقت رفتن مهمانى و عروسى براى خود مى خواهد،  و نسبت به شوهر روش و منش او معمولى است، تازه وقتى از مهمانى و عروسى برمى گردد، براى شوهر مهلت دیدن او را به آن صورت نمى گذارد، بلافاصله لباس زیبا را از تن درآورده لباس خانه مى پوشد، و زینت و آرایش را جمع کرده به صورت عادى درمى آید، کارى که شوهر را دل زده، رنجیده، و ناراحت مى کند و باعث سست شدن رابطه، و فراهم کننده امور دیگر مى گردد.

بسیارى از مردان جوان، و متوسط نزد خود من از عادى بودن، بى تفاوت بودن، بى میل بودن زنانشان به مسئله تمکین، و دورى کردنشان از آرایش براى شوهر و لباس زیبا پوشیدن، و جلوه دادن خود شکایت کرده، و میل به رفتن دنبال متعه، یا ازدواج مجدد را اظهار کرده، و درخواست حل مشکل نموده اند.

من تنها سفارشى که به بانوان دارم این است که در این مرحله با تمام وجود از دستورات رسول اکرم (صلى الله علیه وآله وسلم) و امامان معصوم (علیهم السلام) اطاعت کنید تا مشکلى پیش نیاید، و مرد بیرون از خانه را هوس ننماید، وگرنه بناى زندگى ویران مى شود، و گناه نابخشودنى ویرانى خانه و خانواده در روز قیامت به عهده شماست!

در رابطه با میل مرد به زن و تمکین زن نسبت به شوهر رسول خدا دستور عجیبى دارند، این دستور را در پاسخ زنى که از حق شوهر از رسول خدا پرسید فرمودند :

وَ لا تَمْنَعْهُ نَفْسَها وَ اِنْ کانَتْ عَلى ظَهْرِ قَتَب.

او را از کام گیرى منع نکند هر چند بالاى شتر باشد، کنایه از اینکه این مسئله مهم است و عامل پابرجائى محبت شوهر و حفظ او از امور خارج از خانه.

و باز آن حضرت فرمودند :

لا تُطَوِّلْنَ صَلوتَکُنَّ لِتَمْنَعْنَ اَزْواجَکُنَّ.

براى اینکه شوهر را به وقت نیازش از سر واکنید نماز را که بالاترین عبادت است طولانى نکنید.

3 ـ بیرون رفتن از خانه

متأسفانه این واقعیت بسیار سودمند، یعنى وجوب اطاعت زن از شوهر در بیرون رفتن از خانه از جانب بسیارى از زنان، که از حیثیت الهى زن بودن خود دست برداشته اند، و براى خود نسبت به شوهرشان مردى قائلند تعطیل شده.

اگر بیرون رفتن زن از خانه به طور آزاد و دلخواه مصلحت بود، خداوند مهربان، آن را گره به زلف اجازه شوهر نمى زد.

بى اجازه بیرون رفتند، و مایه فتنه و فساد شدند، پاکى و متانت جامعه را به هم زدند، عادى هم بیرون نرفتند، زیباترین لباس را پوشیدند، به بهترین وجهى آرایش کردند، موى و روى را بیرون انداختند، در برابر مردم کوچه و بازار طنازى کرده به عشوه گرى برخاستند، و گاهى در این زمینه چراغ غیرت مرد را هم خاموش کردند، تا به بازیگرى هاى او اعتراض نکند، از فرهنگ شیطانى یهود و نصارى و به قول خودشان تمدن و تجدد پیروى نمودند، و بلاهائى به سر اسلام و مسلمین آوردند که تا قیامت جبران نمى شود!

نَهى رَسُولُ اللّهِ اَنْ تَخْرُجَ الْمَرْأَةُ مِنْ بَیْتِها بِغَیْرِ اِذْنِ زَوْجِها فَاِنْ خَرَجَتْ لَعَنَها کُلُّ مَلَک فِى السَّماءِ وَ کُلُّ شَىْء تَمُرُّ عَلَیْهِ مِنَ الْجِنِّ وَ الاِْنْسِ حَتّى تَرْجِعَ اِلى بَیْتِها.

رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) از بیرون رفتن زنان از خانه بدون اجازه شوهر نهى کردند، اگر زن بدون اجازه و رضاى شوهر خارج شود تمام ملائکه آسمان و هر جن و انسى که بر او مى گذرد لعنتش مى کنند تا به خانه بازگردد.

امام صادق (علیه السلام) مى فرماید :

مردى از انصار به مسافرت رفت و به همسرش تأکید کرد تا من برنگردم از خانه بیرون نرو، پدر آن زن در ایام سفر شوهرش بیمار شد، زن کسى را نزد رسول حق فرستاد، و اجازه عیادت خواست فرمود از شوهر اطاعت کن و در خانه بنشین، حال بیمار سنگین شد باز پیام داد ولى رسول اسلام همان جواب را داد، پدر از دنیا رفت، زن قاصدى نزد پیامبر فرستاد، که براى نماز به جنازه پدر بروم حضرت همان جواب را داد، پدر را به خاک سپردند و زن در خانه ماند، پیامبر پیام دادند، اى زن خداوند بپاس این فرمانبردارى از شوهرت، پدرت و تو را آمرزید!

امیرالمؤمنین (علیه السلام) به مردان سفارش اکید مى کند :

بانوان را از دیدن اجانب حفظ کن، زیرا محجوب بودن آنان عفتشان را بیشتر حفظ مى کند، بیرون رفتن آنان و در مناظر عمومى قرار گرفتنشان، فسادش بیشتر از این نیست که افرادى را که مورد اعتماد نیستند به خانه ببرى، اگر توانستى کارى کنى که جز ترا نشناسند این کار را انجام بده.

4 ـ پرهیز از آزار شوهر و تندخوئى و بدزبانى

رسول اسلام (صلى الله علیه وآله وسلم) در این زمینه سخنرانى عجیبى دارند، این سخنرانى را براى زنان ایراد فرمودند :

اى زنان در راه خدا صدقه دهید گرچه از زیور و زینت خود، گرچه یک دانه خرما، چه اینکه بیشتر شما هیزم جهنم هستید، لعنت مى کنید، و نسبت به خدمات شوهر سپاسگزار نیستید.

زنى عرضه داشت : مگر ما نیستیم که مادرى مى کنیم، کودک را ماهها در شکم مى پرورانیم، به او شـیر مى دهیم، مگر این دختران سـرپرست خانه ها، و این خواهران دلسوز برادرها از جنس ما نیستند ؟ فرمود : چرا، باردار هستید، فرزند مى آورید، شیر مى دهید، مهربان و باعاطفه اید، اگر ناسازگارى با شوهر و آزار دادن به او نبود هیچ زن نمازگزارى به آتش قیامت نمى سوخت.

امام ششم (علیه السلام) فرمود :

نماز سه نفر قبول نیست; خدمتکار گریخته تا وقتى دست به دست صاحبش بگذارد، زنى که شب تا صبح شوهر از او ناراضى باشد، پیشوائى که مردم او را نخواهند و او امامت کند.

على بن جعفر از برادرش امام کاظم (علیه السلام) پرسید :

اَلْمَرْأَةُ الْمُغاضِبَةُ زَوْجَها هَلْ لَها صَلاةٌ وَ ما حالُها ؟ قالَ لا تَزالُ عاصِیَةً حَتّى یَرْضى عَنْها.

زنى که با سوء خلق، بدزبانى، درشت گوئى مردش را خشمگین کند نماز و حالش نزد خدا چگونه است ؟ فرمود : در معصیت بسر مى برد تا وقتى که شوهر راضى شود.

رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) به حولا فرمود : به آن خدائى که مرا به صدق و راستى به مقام رسالت انتخاب کرده، هنگامى که مرد بر زن خشم بگیرد خداوند نیز بر او خشم گیرد.

رسول حق از زنان مى خواهد بیش از قدرت و توانائى مرد بر مرد تحمیل نکنند، شکوه او را نزد احدى چه خویش و چه بیگانه نبرند.

امام ششم فرمود :

مَلْعُونَةٌ مَلْعُونَةٌ اِمْرَأَةٌ تُؤذى زَوْجَها وَ تَغُمُّهُ، وَ سَعیدَةٌ سَعیدَةٌ اِمْرَأَةٌ تُکْرِمُ زَوْجَها وَ لا تُؤْذیهِ وَ تُطیعُهُ فى جَمیعِ اَحْوالِهِ.

ملعون است ملعون زنى که همسرش را بیازارد و وى را غمگین و غصه دار کند، و خوشبخت است خوشبخت زنى که احترام شوهر را نگه دارد و وى را نیازارد و در هر حال از وى اطاعت نماید.

5 ـ خدمت در خانه

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) به حولا فرمود : زنى که غذاى خوشگوار براى شوهر آماده کند، خداوند خوراکهاى گوناگون در بهشت برایش مهیا نماید و بگوید بخور و بنوش به پاداش زحماتى که در دنیا کشیدى.

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

اَیُّما امْرَأَة دَفَعَتْ مِنْ بَیْتِ زَوْجِها شَیْئاً مِنْ مَوْضِع اِلى مَوْضِع تُریدُ بِهِ صَلاحاً نَظَرَ اللّهُ اِلَیْها وَمَنْ نَظَرَ اللّهُ اِلَیْها لَمْ یُعَذِّبْهُ.

هر زنى در خانه شوهر، به منظور زیباسازى چشم انداز چیزى را جابجا کند، خداوند به او نظر رحمت اندازد، و هر که مورد نظر رحمت باشد از عذاب در امان است.

امام باقر (علیه السلام) فرمود :

اِنَّ فاطِمَةَ عَلَیْهَا السَّلامُ ضَمِنَتْ لِعَلِىٍّ عَمَلَ الْبَیْتِ وَ الْعَجینِ وَ الْخُبْزَ وَ قَمَّ الْبَیْتِ، وَ ضَمِنَ لَها عَلِىٌّ ما کانَ خَلْفَ الْبابِ نَقْلَ الْحَطَبِ وَ اَنْ یَجیئَ بِالطَّعامِ.

حضرت زهرا (علیها السلام) کارهاى داخلى منزل، و خمیر کردن، و نان پختن را به عهده گرفت، و امیرالمؤمنین (علیه السلام) کارهاى خارجى مانند هیزم آوردن، و خرید مایحتاج منزل را.

6 ـ احترام به شوهر و خوشرفتارى با او

امام هفتم (علیه السلام) فرمود :

جِهادُ الْمَرْأَةِ حُسْنُ التَّبَعُّلِ.

جهاد زن، نیکو شوهردارى است.

سپاس از زحمات مرد، بامحبت ومهربانى با او سخن گفتن، صبر بر ندارى وفقر او، پذیرائى عاشقانه از وى، استقبال از او به وقت آمدن، بدرقه او به وقت رفتن، تمکین بى چونوچرا در ایامى که مجاز است، آرایش و زینت و خوب پوشیدن براى او،اداره امورزندگى به نحوى شایسته ومناسب،قناعت در مخارج،تحمیل ننمودن بیش ازحد قدرت بر شوهر، و امثال این امور که رسول اسلام و امامان معصوم به عنوان وظیفه زن در برابر شوهر معین فرموده اند جهاد زن و نیکوشوهردارى اوست.

حضرت باقر(علیه السلام) فرمود :

لا شَفیعَ لِلْمَرْأَةِ اَنْجَحُ عِنْدَ رَبِّها مِنْ رِضا زَوْجِها.

زن در حریم حضرت حق شفیعى باقدرت تر و نجات دهنده تر از رضایت شوهر ندارد.

امام ششم (علیه السلام) مى فرماید :

گروهى خدمت رسول اسلام آمدند، عرضه داشتند مردمى را دیدیم که براى بزرگانشان سجده مى کردند، شما هم به ما چنین اجازه اى مى دهید; فرمود: نه، اگر بنا بود چنین دستورى بدهم مى گفتم زن براى شوهر سجده کند.

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) به حولا فرمود :

هر زنى در سختى و رفاه با شوهرش بسازد، و از وى اطاعت کند، خداوند او را با همسر ایّوب محشور کند، هر زنى گفتار تلخ و زننده شوهرش را تحمل کند خداوند براى هر کلمه اى اجر روزه دار مجاهد به او عنایت فرماید.

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

حَقُّ الرَّجُلِ عَلَى الْمَرْأَةِ اِنارَةُ السِّراجِ، و اِصْلاحُ الطَّعامِ، وَ اَنْ تَسْتَقْبِلَهُ عِنْدَ بابِ بَیْتِها فَتُرَحِّبَ، وَ اَنْ تُقَدِّمَ اِلَیْهِ الطَّسْتَ وَ الْمِنْدیلَ وَ اَنْ تُوَضِّأَهُ، وَ اَنْ لا تَمْنَعَهُ نَفْسَها اِلاّ مِنْ عِلَّة.

حق مرد بر زن این است که چراغ خانه را روشن کند، غذا را آماده کند، هنگام ورود تا در خانه استقبالش کند، و خوش آمد بگوید، آفتابه و لگن و حوله حاضر نماید، آب روى دستش بریزد، و بدون عذر، خود را از او دریغ ننماید.

امیرالمؤمنین (علیه السلام) پس از وفات حضرت فاطمه (علیها السلام) کنار جنازه او ایستاد و عرضه داشت :

اَللّهُمّ اِنّى راض عَنِ ابْنَةِ نَبِیِّکَ، اَللّهُمَّ اِنَّها قَدْ اَوْحَشَتْ فَآنِسْها.

الهى من از دختر پیامبرت راضى هستم، الهى تو مونس او باش، و وحشت او را جبران کن.

7 ـ براى غیر شوهر خود را نیاراید

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) به حولا فرمود :

زر و زیور خود را در منظر و دیدگاه غیرشوهر مگذار، در غیاب شوهر خود را خوشبو مکن، روسرى خود را که جلب نظر مى کند، و مچ دست را نشان مده، اگر چنین کنید دینتان را تباه و خدا را به خشم آورده اید.

نَهَى النَّبِىُّ اَنْ تَلْبَسَ الْمَرْأَةُ اِذا خَرَجَتْ ثَوْباً مَشْهُوراً اَوْ تَتَحَلّى بِما لَهُ صَوْتٌ یُسْمَعُ.

رسول حق از اینکه زن در خارج از خانه لباس چشمگیر بپوشد، به صورتى که نظر دیگران را جلب کند نهى فرموده،و ازاینکه زیور صدادار باخود بردارد قدغن نمود.

حدیثى بسیار مهم از رسول خدا روایت شده، که باید به نحو فوق العاده اى مورد توجه مردم مسلمان باشد.

اَیُّما رَجُل تَتَزَیَّنُ اِمْرأَتُهُ وَ تَخْرُجُ مِنْ بابِ دارِها فَهُوَ دَیُّوثٌ، وَ لا یَأْثَمُ مَنْ یُسَمّیهِ دَیُّوثاً، وَ الْمَرْأَةُ اِذا خَرَجَتْ مِنْ بابِ دارِها مُتَزَیِّنَةً وَ الزَّوْجُ بِذلِکَ راض یُبْنى لِزَوْجِها بِکُلِّ قَدَم بَیْتٌ فىِ النّارِ، فَقَصِّروا اَجْنِحَةَ نِسائِکُمْ وَ لا تُطَوِّلُوها فَاِنَّ فى تَقْصیرِ اَجْنِحَتِها رِضىً وَ سُرُوراً.[112]

مردى که در برابر دیدگانش، و با رضایت و اجازه او، زنش آرایش کند و از خانه بیرون رود، به صورتى که در معرض دید همگان قرار گیرد دیّوث است، هرکه آن مرد را دیوث بنامد گناهى نکرده.

زنى که بدین صورت بیرون رود و همسرش راضى باشد، به هر قدمى که آن زن برمى دارد خانه اى از آتش براى شوهرش بنا مى شود، بال و پر زنان خود را در این زمینه بچینید، نگذارید در این امور پر بگیرند، که بى بال و پر بودنشان در این مسائل موجب خوشنودى و سرور براى شما و کل خانواده است.

8 ـ بدون اجازه شوهر در اموال او تصرف نکند

امام ششم (علیه السلام) فرمود :

لَیْسَ لِلْمَرْأَةِ اَمْرٌ مَعَ زَوْجِها فى عِتْق وَ لا صَدَقَة، وَ لا تَدْبیر وَ لا هِبَة وَ لا نَذْر فى مالِها اِلاّ بِاِذْنِ زَوْجِها اِلاّ فى زَکاة اَوْ بِرٍّ اَوْ صِلَةِ قَرابَتِها.

زن مجاز نیست بدون اذن شوهر برده آزاد کند یا صدقه دهد، یا چیزى ببخشد، یا نذر مالى کند، اما زکات واجب و صله رحم، و احسان نیاز به اجازه ندارد.

رسول حق (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

وَ لا تُعْطى شَیْئاً اِلاّ بِاِذْنِهِ فَاِنْ فَعَلَتْ فَعَلَیْهَا الْوِزْرُ، وَ لَهُ الاَْجْرُ.

منهاى اجازه شوهر از مال مرد به کسى نبخشد، اگر بخشید گناهش از او و ثوابش مربوط به شوهر است.

در پایان این قسمت باز هم تذکر این نکته را لازم مى دانم که مجموع روایات مربوط به حق زن و شوهر از کتاب شریف وسائل جلد بیست تا بیست و دوم چاپ آل البیت و یکى چند روایت هم از جلد 103 بحار الانوار استفاده شد، که این مجموعه گوشه اى اندک از روایات دریاوار این فصل است، طالبین تفصیل بیشتر مى توانند به آن کتب پرارزش مراجعه کنند.
 

( حملته امّه و هـنا على وهـن و فصـاله فـى عامین )

« لقمان / 14 »     

 

20 دوران باردارى ،رضاع و نامگذارى

 

دوران باردارى

دوران حمل مادر در عین اینکه مادر به عنوان کانون مهر و عاطفه، و نشانه رحمت خداوند، عاشق فرزنددار شدن، و دیدار دسته گل پاک و چهره زیبا و معصومانه کودک خود است، دورانى سخت، سنگین، توأم با دلهره و اضطراب، و روبرو شدن با عارضه هاى گوناگون جسمى و روحى است.

شوهر زن، و اطرافیان حسبى و نسبى او، و زن و مرد خانواده دو طرف، به طور کامل باید از او نگهدارى، جانبدارى، و لحظه به لحظه او را رعایت کنند.

زیرا کمترین برخورد ناسالم، داد و فریاد، سخنان دلهره آور، کلام ناباب، نشان دادن بدخلقى، و هر نوع آزار و اذیت نسبت به زن باردار، علاوه بر اینکه در او اثر منفى مى گذارد، در طفل بى گناه رحم هم اثر نامطلوب بجا مى نهد.

اگر عروس و داماد در خانه پدر شوهر و مادر شوهر زندگى مى کنند، یا در خانه پدر ومادر عروس، پدر و مادر دو طرف وظیفه شرعى، و تکلیف واجب و مسئولیت اخلاقى دارند که اوّلاً از تحریک شوهر نسبت به زن باردارش بپرهیزند، و ثانیاً حال زن حامله را به هر شکل ممکن رعایت نمایند.

مادر شوهر و پدر شوهر جداً از هرگونه دخالت در زندگى آرام عروس و داماد بپرهیزند، و پدر و مادر عروس از اندک بینى نسبت به داماد حذر کنند، و زندگى آن دو نوجوان را به هم نریزند، زیرا تمام اطرافیان نسبت به هر دوى آنان و بخصوص طفلى که در رحم است شدیداً مسئول هستند.

اگر بر اثر کژخلقى اطرافیان، و بگومگوها، و توقعات بیجاى مادر شوهر، یا پدر شوهر، یا پدر و مادر عروس، یا خواهر شوهر، از طریق آزار دیدن عروس حامله کمترین لطمه و ضربه اى به کودک در رحم وارد شود، بدون تردید باید آزاردهندگان در دادگاه عدل الهى جوابگوى حضرت حق باشند، که نیستند، آن وقت که وقت عدل و داد است، دچار انتقام سختى به خاطر ستمگرى خود خواهند شد.

قرآن مجید همگان را در برابر کوچکترین تا بزرگترین عمل و اخلاق و حرکات و سکنات و برخوردهایشان مسئول مى داند.